گزارش خرابی لینک
اطلاعات را وارد کنید .
گزارش انتشار نسخه جدید
اطلاعات را وارد کنید .
no-img
رهاپروژه

اولین کارگاه فنی ارتقاء کارایی مصرف آب با کشت محصولات گلخانهای * رهاپروژه


رهاپروژه

ادامه مطلب

اولین کارگاه فنی ارتقاء کارایی مصرف آب با کشت محصولات گلخانهای
1397-01-22
11 بازدید
گزارش نسخه جدید

اولین کارگاه فنی ارتقاء کارایی مصرف آب با کشت محصولات گلخانهای


اولین کارگاه فنی ارتقاء کارایی مصرف آب با کشت محصولات گلخانهای

۲۶مهرماه ۱

سازهها و پوششهای گلخانهای موجود و لزوم انتخاب مناسب آن با توجه به نیاز
و اقالیم کشور

حمید رضا قزوینی و مختار میرانزاده

چکیده
در جهان امروز به منظور کنترل شرایط محیطی در تولید محصولات کشاورزی، با بهرهگیری از گلخانههای
پیشرفته، بسیاری از مشکلات تحت کنترل درآمدهاست. فنآوری بهکار رفته در گلخانه، بر توان کنترل عوامل محیطی
تاثیر میگذارد. از مهمترین فاکتورهای موثر بر این کنترل، نوع سازه و پوشش بکاررفته در گلخانه است. گستردگی و
تنوع اقلیمی در ایران، مطالعه و بررسی انواع سازه و پوشش گلخانهای را جهت ارائه الگوی صحیح منطقهای
ضروری میسازد. هم اکنون در بسیاری از مناطق کشور از الگوی یکسان سازه و پوشش استفاده میشود که در اکثر
آنها تناسبی علمی میان فاکتورهای اقلیمی، نوع محصول، نوع سازه و پوشش مناسب به چشم نمیخورد و در تعداد
زیادی از این واحدهای تولیدی هزینههای مصرفی در زمینه تامین انرژی، سرمایش، گرمایش و یا بهعبارتی کنترل
عوامل محیطی، غیرمتعارف است. بنابراین لزوم استانداردسازی در گلخانهها و کاربرد دستورالعملهای بینالمللی
مانند دستورالعمل
IACSبا کاربرد GISدر گلخانه ها ضروری به نظر میرسد. هماکنون سازهها و پوششهای
مختلف بهصورت تجاری در جهان ارائه شدهاند که در ادامه بهصورت اجمالی بررسی میگردند. بدیهی است که
مطالعه انواع آنها به ارائه الگوی مناسب برای کشور کمک میکند. مهمترین گروه سازههای گلخانهای که در تولیدات
تجاری کشاورزی مورد استفاده واقع میشوند شامل گلخانههای لبهدار
)، Ground to ground ،(Ridge frameو
نیمهاستوانهای )
(Quonsetهستند. رایجترین پوششهای مورد استفاده در گلخانههای تجاری به طور کلی در چند
گروه تقسیم بندی میشوند که شامل پلی اتیلن، پلی فیلم، پلی کربنات، آکریلیک و فایبرگلاس هستند.
کلمات کلیدی: گلخانه، پوشش، سازه، انرژی، استاندارد

مقدمه
انتخاب یک طرح مخصوص در میان انواع سازهها ارائه شده امروزی، نیازمند بررسی آنها از نظر نـوع نیـاز،
تجارب کاربر و محاسبات فنی لازم است. چه گیاهی )گیاهانی( برای کشت در نظر گرفته شدهاند، آنها چگونـه
مدیریت میشوند، تجارب کاربر و آشنایی آن با سیستمهای مدیریت گلخانه چگونه است، با این اطلاعات اولیه
و پایه میتوان یک طرح قابل اجرا را مد نظر قرار داده و سپس با در نظر گرفتن ملاحظات اقتصادی مربوطه، آن
را انتخاب نمود. در حال حاضر در بسیاری از مناطق کشور از الگوی یکسانسازه و پوشش استفاده میشـود در
حالیکه با توجه به پهناوری و تنوع اقلیمی ایران و نیز نوع گیاهان تحت کشت، مطالعه و بررسی انواع سازهها و
پوششهای گلخانهای برای ارائه الگوی منطقهای ضروری بوده و تاثیر مستقیم بر بخـش بزرگـی از هزینـههـای
تأمین انرژی، سرمایش، گرمایش و بهعبارتی کاملتر بر هزینه کنترل عوامل محیطی مؤثر در تولید خواهد داشت.
اجزاء سازه گلخانه ای

امروزه گلخانه های تجاری از مواد متفاوتی ساخته میشوند. آلومینیوم، آهـن گـالوانیزه، اسـتیل و چـوب از
رایجترین آنهاست. در این بین آلومینیوم بادوامترین و احتمالاً اقتصادیترین است. آلومینیوم در ضـخامتهـا و
اشکال مختلف ارائه میشود. انواع پروفیلهای آلومینیومی را میتوان به عنوان اجزاء مختلف یک سازه بـه کـار
برد. استفاده از چوب در گلخانههای تجاری رواج کمتـری دارد. مهمتـرین علـت آن فـسادپذیری و پوسـیدگی
چوب به دلیل شرایط محیطی گلخانه است. آنگونه که در شکل ۱دیده میشود مهمترین قسمتهای یک سازه
گلخانهای شامل: تیرهایعرضی
) ،(Raftersدیوارههایانتهایی ) ،(End Wallتیرهـای عمـودی طـرفین گلخانـه
) ،(Side Postدیوارههای جانبی ) (Side wallو دیرکهای اتصال ) (Pur linهستند

 

تیرهای عرضی بخش مهمی از سازه در جهت حمایت از ایستایی گلخانه است. این تیرها عموماً با فواصل ،۶۰
۹۰
و یا ۱۲۰سانتیمتر و باتوجه به مقاومت مورد نیاز نصب میشوند. تیرهای عرضی میتوانند به صورت
داربستی و یا به صورت کمانی، با توجه به عرض گلخانه مورد نظر نصب گردند. عموماً در گلخانههای با
عرض بیش از ۱۵متر لازم است یک شاهتیر اصلی نیز در مرکز سقف سازه و به جهت افزایش مقاومت مورد
نیاز نصب شود. دیرکهای اتصال
) (Purlinنگهدارندههای افقی هستند که در جهت عمود بر تیرهای عرضی
قرار داشته و آنها را به همدیگر متصل میکنند. این جزء سازه عموماً با فواصلی از ۱۲۰تا ۲۴۰سانتیمتر با
توجه به اندازه و مقاومت مورد نیاز گلخانه نصب میشوند. در مکانهای که نیاز است سازه بار بیشتری را تحمل نماید، در محل تلاقی دیرکهای اتصال و تیرهای عرضی
) (Raftersبا اتصالات مناسب این نقاط به
یکدیگر متصل میشوند و در نتیجه مقاومت بیشتری در نواحی بادخیز و برفگیر برای سازه ایجاد میشود.
تیرهای عمودی طرفین گلخانه
) (Side Postبه همراه ستونها، در حقیقت پایههای عمودی سازه هستند. این
تیرها معمولاً دارای ارتفاعی از ۳۰سانتیمتر تا ۳متر هستند. ارتفاع این تیرها تعیین کننده ارتفاع موردنیاز برای
رشد گیاهان تحت کشت است و تأثیر زیادی بر راندمان تولید گلخانه دارد. دیواره های جانبی گلخانه
) (Side Wallدر تهویه و ایزوله نمودن گلخانه نقش مهمی بر عهده دارند.

انواع پوششهای گلخانهای

یک گلخانه مطلوب نیازمند یک پوشش مناسب است. این پوشش نور را به مقدار بهینه عبور میدهـد و در
همان حال دارای یک مقاومت مناسب بـوده و از نظـر اقتـصادی نیـز بـه صـرفه اسـت. تـا اواخـر دهـه ۱۹۵۰
گلخانههای شیشهای تنها انتخاب برای تولیدات تجاری بودند. شیشه ضـریب گـذردهی نـور بـالایی داشـته و
انتقال حرارت را بیشتر از پوششهای دیگر انجام میدهد و هزینه اولیه بالایی دارد. با ورود محصولات سنتتیک
هیدروکربنی، پوششهای جدیدی برای گلخانهها به بازار عرضه شدند. انتخاب هر یک از این پوششهـا بـرای
گلخانههای تازه تأسیس یا گلخانه هایی که تحت پروژههای نوسازی قرار گرفتهاند، نیازمند بررسی فاکتورهـای
عملکردی و اقتصادی آنها است. همچنین، از آنجایی که آلودگی هوا نیز از عوامل مؤثر بر کارآیی پوشـشهـای
گلخانهای است، محل احداث گلخانه نیز از نظر آلودگی هوا نیازمند بررسی است. در حال حاضـر رایـجتـرین
انواع پوشش های گلخانه ای عبارتند از :

الف- پلیکربناتها

پلیکربناتها یکی از جدیدترین موادی است که هماکنون برای پوشش گلخانـههـا در دسـترس قـرار دارد.
اگرچه هنوز پاره ای از خصوصیات آن برای استفاده در گلخانه در دست ارزیابی قرار دارد، لیکن ایـن پوشـش
دارای استحکام کافی بوده و در همین حال انعطافپذیری مناسبی نیـز دارد، در نتیجـه امکـان اسـتفاده از آن در
گلخانههای نیمهاستوانهای نیز وجود دارد. این پوشش اگرچه هزینه اولیه بالایی دارد، ولی بعـضی از سـازندگان
عمر مفید آن را تا ۱۵سال تضمین مینمایند. صفحات پلیکربنات در حال حاضر در انواع دو لایـه و سـه لایـه
نیز وجود دارد و در نتیجه مقاومت زیادی در مقابل ضربه، تبادل حرارتی و فشار از خود نشان میدهند. ضریب
گذردهی نور در آنها بیش از ، %۹۰مقاومت آنها به ضربه ۲۰برابر فـایبرگلاس و ۴۰برابـر شیـشه و آکریلیـک
است، مقاومت آنها به UVبالا و دارای وزن نسبتا کمی هستند. این پوشش به بسیاری از مـواد شـیمیایی ماننـد
گروهی از اسیدها، اوره و کودهای شیمیایی مقاوم است.

ب- آکریلیک

آکریلیکها هم از انواع پوششهای جدید به شمار میآیند. این گروه هم بـسیار بـادوام بـوده و بـسیاری از
سازندگان طول عمر مفید آن را حداقل ۱۰سال تضمین نمودهاند. مهمترین محدودیت این نوع پوشش، هزینـه بالای اولیه آن است. این پوشش ضریب گذردهی نور بسیار بالایی دارد. در انواع استاندارد این پوشش، ضریب
گذردهی نور به بیشتر از %۹۱بالغ میگردد. مقاومت آنها به ضربه و فشار بسیار بالاست و از نظـر مقاومـت بـه
شکستگی، آکریلیکها بسیار مقاومتر از شیشه ولی دارای وزنی تقریباً نـصف وزن شیـشه هـستند، همچنـین در
برابر اشعه UVنیز کاملا مقاوم اند. از مزایای این پوشش کارکردن آسان با آنها است و به راحتی تحت عملیات
نصب )سوراخکاری، برش با اره و دیگر ابزارها، شکلدهی حرارتی، برش لیزری، رنگآمیزی( قرار مـیگیرنـد.
از نظر مقاومت شیمیایی، آکریلیکها به بسیاری از مواد شمیایی ماننـد ترکیبـات آمونیـاکی، اسـیدهای رقیـق و
هیدروکربنهای آلیفاتیک از خود مقاومت خوبی نشان میدهند. قابلیت شستشوی آنها نیز بسیار مناسب است و
با شویندههای رایج و آب براحتی تمیز میشوند. از نظر تغییرات سطحی، آکریلیـکهـا ۳تـا ۸برابـر بیـشتر از
شیشه دارای خاصیت انقباض و انبساط هستند و بنابراین ضروری است که در محاسبات مدنظر قرارگیرد. ایـن
صفحات پوششی عموماً در انواع بیرنگ، برنز، خاکستری و سفید ارائه میشوند که با توجه به نوع و رنـگ آن
میتواند دارای خاصیت گذردهی نور از %۱۲تـا ،%۹۲ضـریب انتقـال حرارتـی خورشـیدی از %۲۰تـا %۸۹و
ضریب سایه از ۰/۴۳تا ۱۱/۴داشته باشد. از معایب مهم این پوششها قابلیت اشتعال بعضی از انواع آنها است.
ج- فایبرگلاس

فایبرگلاس هم یکی دیگر از پوششهای گلخانهای بوده که باتوجه به مزایایی که دارا هستند، نسبت به شیشه
عمومیت بیشتری یافتهاند. فایبرگلاسها قابلیت تحمل بسیار بالایی داشته و از اسـتحکام مناسـبی برخوردارنـد.
انواع موجود آنها دارای ضرایب گذردهی متفاوتی هستند. از معایب عمده فایبرگلاسها تأثیر سوء اشعه UVبر
آنها، زوال آنها پس از چند سال و بدنبال آن بادکردگی و فرسوده و ضعیف شدن آنها است. در ادامه این رونـد،
بتدریج سرعت گذردهی نور آنها کاهش مییابد و گیاهان با کمبود نور مواجه میشوند. به طور کلـی دوام ایـن
پوشش باتوجه به کیفیت و استانداردهای به کار رفته در آن، حدود ۵سال عنوان میگردد، لازم به ذکر است که
میتوان با استفاده از پوششهای محافظ، دوام آنها را افزایش داد. از دیگر معایب فایبرگلاسها قابلیـت اشـتعال
بالا و خشپذیری زیاد سطح آنها است.

د- پلیاتیلن

پلیاتیلنها یکی از رایجترین و ارزانترین پوششهای مورد استفاده در گلخانه های تجاری هستند، باتوجه به
هزینه نسبتاً پائین اولیه نسبت به پوششهای دیگر، این پوشش به طور گستردهای در گلخانههای تجـاری مـورد
استفاده قرارمیگیرد. در استفاده از این روش، یک پوشش دو لایه از پلیاتیلن استفاده میشود که در گلخانههای
مدرنتر از هوای فشرده در بین دو لایه نیز جهت کاهش تبادل حرارتی با محیط استفاده میشود. در حال حاضر
هر روز پوششهای جدیدتری در این گروه ارائه میشود و پارهای از تولیدکننـدگان بعـضی از انـواع تولیـدات
خود را تا ۴سال تضمین مینمایند. بهترین انواع این پوشش دارای خصوصیاتی همچون مقاومت به اشـعه UV
و تغییرات کمرنگ در مقابل نور خروشید )کدرشدن( هـستند. ایـن پوشـش مقامـت بـسیار کمتـری در مقابـل
خسارت ناشی از باد، تکرگ و برف نسبت به دیگر انواع پوششهای موجود دارد. اما آنچه آنرا مورد توجه قرار میدهد هزینه کمتر اولیه و بینیازی به بعضی از اجزاء سازهبوده که در پوششهای دیگر مورد نیاز است. از جمله
موادی که در ساخت گلخانههای تجاری با پوشش پلیاتیلن لازم اسـت مـدنظر قـرار گیـرد و مـیتوانـد عمـر
اقتصادی این پوششها را افزایش دهد استفاده از مواد ضد تشکیل قطره ) (Anti-Drip Materialاست. این مواد
باعث جلوگیری از تشکیل قطرات آب بر روی پوشش داخلی گلخانه می شوند. در نتیجه تشکیل قطـرات آب،
ورود نور مناسب به داخل کاهش می یابد و با ریزش قطرات آب به سطح برگ گیاهان کشت شده، بیماریهـای
قارچی و گندیدگی برگها ایجاد میشود. همچنین، استفاده از مواد مناسب اتـصال پوشـش ) (Poly Patchبـرای
اتصال بهتر صفحات با یکدیگر نیز بر افزایش عمر اقتصادی موثر است.

انواع سازههای گلخانهای برای تولیدات تجاری کشاورزی

بهرهوری تولید محصول در کشتهای گلخانهای وابستگی زیادی به سازه مورد استفاده در یک گلخانه دارد.
از آنجایی که این سازهها در انواع گوناگون در بازار ارائه میشوند، آشنایی با این تنوع و نیز شناخت مزیت ها و
کاستیهای هر یک، در تولید و مدیریت بهینه مؤثر و تأثیر مستقیم بر هزینههای تولید را در پی خواهـد داشـت.
آنچه که در ادامه میآید، بحث مختصری در زمینه سازهها و اجزاء آنها در تولید تجاری محـصولات گلخانـهای
است.
مهمترین انواع گلخانه

در یک نمای کلی، سازههای گلخانهای که در تولیدات تجاری کشاورزی مورد استفاده قرار میگیرند، مطابق
شکل ۲میتوان در دو گروه اصلی طبقهبندی نمود. این گروهها عبارتند از گلخانههای لبهدار یـا Ridge Frame
و نیمه استوانهای یا .Quonsetهر یک از این گروهها میتوانند دارای طراحی ساده تا پیچیده بوده که این مقوله
به نوع طراحی و نیازهای مهندسی آن بستگی دارد.


 

۱گلخانه های لبهدار (Ridge Frame

مشخصه ظاهری این سازه سه گوشبودن سقف و یا تمام سازه است)شکل .(۳ساختار این سازه به گونهای
است که برای استفاده از پوششهای سنگینتر مانند شیشه و فایبرگلاس مناسبتر است. این نـوع گلخانـه دارای
دیوارههای جانبی عمودی و دیرکهای اصلی در سقف برای ایجاد یک محوطه بزرگ و فضای مناسب در زیـر
سقف است. این سازه به نوعی طراحی میگردد که معمولاً سـتونهـای عمـودی )غیـر از آنچـه در دیـواره هـا
استفاده می شود( برای نگهداری سقف به کار نمیرود .

 

سقف سه گوش و دیوارههای جانبی باعث ایجاد حداکثر فضای داخلی و جریان هوا در ایـن نـوع گلخانـه
میشود. برای تأمین مقاومت دیوارههای جانبی و تحملبارهـای عرضـی، ایـن سـازه نیازمنـد یـک بـسترسازی
مناسب است. برای افزایش مقاومت این سازه و همچنین افزایش عرض مورد استفاده گلخانـه، بـه کـار گیـری
تیرهای عمودی تقویتی در دیوارههای جانبی و انتهایی اجتنابناپذیر اسـت. افـزایش عـرض گلخانـه رانـدمان
جریان گردش هوا را نیز افزایش میدهد. در این نـوع سـازه امکـان پوشـش آن بـا فـایبرگلاس، پلـیکربنـات،
آکریلیک و یا دیگر پوششهای سنگین وجود دارد و همچینن در آنها، امکان طراحی براسـاس تطبیـق بـا محـیط
فیزیکی، بیشتر از انواع سازههای دیگر وجود دارد. انواع تجاری این سازه با ابعاد، عرض از ۴/۵متر تا ۱۶متـر،
دیواره جانبی از ۱/۸متر تا ۴/۵متر ارتفاع و مقدار تحمل بـه بـار از حـدود ۵۰کیلـوگرم بـر مترمربـع تـا ۱۵۰
کیلوگرم بر مترمربع و یا بیشتر عرضه میشود. این سازهها در صورت رعایت استانداردها و ملاحظات فنی قادر
به تحمل بادهایی تا سرعت ۴۰متر بر ثانیه خواهد بود که این مقدار قابل افزایش نیز هست.

گلخانههای نیمه استوانهای Quonset

رایجترین انواع گلخانههای تجاری در این گروه قرار دارند. بارزترین مشخـصه ظـاهری ایـن گـروه سـازه
کمانی شکل آنهاست )شکل .(۴این گروه سازه معمولاً در دو انتهای خود دارای دیواری صلب و محکم بوده تا
بتوانند قسمتی از بارهای جانبی را تحمل نماید. این دسته از گلخانهها دارای ابعاد متنوع و مناسب برای بسیاری
از اقلیمها و محصولات هستند و هر نوع با نامهای تجاری مختلف عرضه میگردند. فرم ظاهری سـازه از نظـر
انحنا در طرفین، ممکن است محدودیتهایی برای رشد گیاهان کنـاری ایجـاد نمایـد کـه لازم اسـت در زمـان
احداث آن باتوجه به گیاه مورد نظر ارتفاع مناسب دیوارههای جانبی مدنظر قرار گیرد .

 

انواع گلخانه های نیمه استوانهای

الف- گلخانه های :Ground to Groundاین سـازه هـم بـرای گلخانـههـای فـصلی و هـم چندسـاله اسـتفاده
میشود)شکل .(۵هزینه ساخت این سازه بسیار متفاوت بوده و بستگی بـه بـار محاسـبه شـده، نـوع و جـنس
اسکلت، فرم ظاهری آن(گرد کامل و یا گرد دیواره دار) دارد.

 

 

با افزایش عرض سازه هزینه ساخت آن در مترمربع کاهش مییابد. این نوع سازه در طولهای متفاوتی تا بـیش
از ۱۸۰متر احداث میشود. این سازه ممکن است دارای دیواره جانبی باشد. ارتفاع این دیواره جانبی گاهی بـه
بیش از ۱۸۰سانتیمتر نیز بالغ میشود، اگرچه ارتفاع ۹۰سانتیمتر میتواند مطلوب باشد. عمومـاً عـرض ایـن
نوع سازه از ۴/۵متر تا بیش از ۹متر است، اما ساخت با عرض های بیشتر نیاز به محاسـبات اختـصاصی دارد.
دیوارههای انتهایی این سازه تقویت شده و دربهای ورودی و تجهیزات تهویه روی آن نصب میگـردد. بدنـه
اصلی این سازه با پروفیلهای با مقطع مربع و دایره و از مواد مختلف )آلومینیوم، آهـن گـالوانیزه و (… سـاخته
میشود. در سازههایی که با لوله ساخته میشوند با توجه به بار مورد نیاز از لوله هـای یـک و تـا دو و
اینچ استفاده میشود. در نوع دیگری از این سازه که بیشتر برای تولید گیاهان خانگی و یـا گروهـی از گیاهـان
گلدار استفاده میشود. فرم ظاهری سازه به صورت گوتیک است (شکل .(۶نوع اخیر فضای بیشتری نسبت بـه
انواع استاندارد این گروه دارند.

نوع دیگری از این گروه سازه گاهی نام تجاری Kool Houseبه آنها اتلاق میشود )شکل .(۷فرم ظاهری
این سازه تقریباً به شکل یک نیم دایره و فاقد دیوارههای جانبی ) (Side wallاست. این سازه عموماً دارای ابعااد
۴
تا ۶متر عرض و ۷الی ۳۰متر طول است. پوشش آنها عموماً پلیاتیلن و ارتفاع تاج آن معمـولاً ۱۲عـرض

ب- گلخانه های :Quonsetterاین گروه از سازهها نسبت به گروه پیشین دارای حداقل سطح پوشش سقف هستند و
باتوجه به سطح خارجی کوچکتر در یـک نیمـرخ عرضـی، رانـدمان مـصرف انـرژی در آنهـا بـالاتر خواهنـد بـود.
دیوارههای جانبی این سازه دارای ارتفاع بیشتری نسبت به انـواع Ground to Groundاسـت و عمومـاً ارتفـاع ایـن
دیوارههای جانبی به حدود ۳متر میرسد. پوشش مناسب این سازه از نوع پلیاتیلن یک لایه یا دو لایه، پلیکربنـات
ها و یا فایبرگلاس است و پوشش های سنگینتر مانند آکریلیکها برای این سازه نامناسب است. این نـوع سـازه را
میتوان یکی از رایجترین انواع گلخانه عنوان نمود زیرا نسبت به دیگر سازهها دارای هزینـه احـداث اولیـه کمتـری
بوده، امکان توسعه و گسترش آن براحتی امکانپذیر و انواع مختلفی از پوشش را میتوان روی آن نصب نمود. انواع
رایج این سازه دارای عرضی حدود ۹متر و طولی از ۱۵الی ۹۰متر هستند. این سازه قابلیت طراحی برای بـسیاری
از اقلیمها را داراست و در سراسر جهان از مناطق استوایی تا قطبی مورد استفاده قرار مـیگیـرد. در ایـن سـازه نیـز
امکان تغییر فرم مقطع عرضی آن به فرم گوتیک وجود دارد. ستونهای کناری در این سازه دارای فواصلی از ۱۸۰تا
بیش از ۴۵۰سانتیمتر هستند که این فاصله باتوجه به بار مورد نیاز، تعیین میشود. ارتفاع دیوارههای جانبی از ۱ سانتیمتر تا بیش از ۴۸۰سانتیمتر در این سازه تغییر میکند. عرض این سـازه از ۵/۵تـا بـیش از ۱۲/۵متـر متغیـر
است.

 

سازه های گلخانه و نحوه ساخت

سازه گلخانه

طی سالهای اخیر شاهد روند رشد روز افزودن احداث واحدهای گلخانه ای در سراسر کشور هستیم . در واقع گلخانه به مثابه یک تکنولوژی جدید به شدت مورد پذیرش کشاورزان قرار گرفته است . در حال حاضر بیش از ۱۷۰۰هکتار گلخانه برای تولید محصولات مختلف در کشور احداث شده است و هر سال بر این مقدار افزوده میشود . عمده ترین محصول تولیدی گلخانهای ایران خیار گلخانه ای است که بازار خوبی هم برای صادرات دارد و به دنبال آن صیفی جات دیگر نظیر گوجه فرنگی ، طالبی ،توت فرنگی ، فلفل دلمه ای ، لوبیا سبز و نیز تولید می شوند و حتی پرورش موز و آناناس هم در برخی نقاط رواج یافته است ) شهرک هزار واحدی گلخانه ای رشت ( . تولید گلهای زینتی نیز از دیرباز در گلخانه های رایج بوده است و با توجه به پتانسیل خوب کشور ایران می رود که به عنوان یکی از شاخه های مهم صادراتی کشور ظاهر شود . همچنین طی سالهای اخیر پرورش گیاهان داروئی نیز در برخی نقاط ) اطراف کرج ،یزد و اصفهان ( رواج یافته است . گیاهان داروئی نیز دارای راندمان بالای تولید در گلخانه و سودآوری بالائی هستند.

انواع گلخانه ها :

گلخانه ها از نظر نوع تولید و نوع تیپ سازه دارای انواع مختلفی به شرح ذیل می باشند.
تقسیم بندی بر اساس نوع تولید:

گلخانه های تولیدی سبزی و صیفی شامل محصولاتی نظیر خیار, گوجه فرنگی, توت فرنگی, فلفل, بادمجان, طالبی, سبزیجات برگی)ریحان- شاهی و……..( می باشد.

گلخانه های تولید گل و گیاهان زینتی برای تولید انواع گلهای شاخه بریده)رز- ژربرا گلایول داودی( وگلهای آپارتمانی می باشد.

سالنهای گلخانه ای تولید قارچ دکمه ای و قارچ صدفی از نظر نوع سازه گلخانه ها به دو دسته چوبی یا سنتی و مدرن یا فلزی تقسیم می شوند.

گلخانه های چوبی اسکلت اصلی این گلخانه ها از چوب با پوشش پلاستیک مـی باشد. ارتفاع در ایـن سازه هـا ۲تا ۳متر و سیستم گرمایی و تهویه مناسبی ندارد و بدلیل ارتفاع پایین مناسب کشت محصولاتی نظیر خیار و گوجه فرنگی نمی باشد. مزیت این گلخانه ها قیمت ارزان احداث هر واحد آن می باشد ولی بدلیل نامناسب بودن محیط داخلی برای رشد گیاه معمولاً میزان تولید در واحد سطح در مقایسه با گلخانه های مدرن بسیار کمتر است. بدلایل ذکر شده این نوع گلخانه ها توسعه نیافته است و گلخانه های چوبی که قبلاً احداث شده به تدریج به گلخانه های مدرن تبدیل می شوند.

گلخانه های فلزی یا مدرن اسکلت این گلخانه ها از فلز است که معمولاً با پلاستیک های ضد اشعه ماوراء بنفش ) (uvپوشش و دارای سیستم گرمایشی و تهویه مناسب می باشد. ارتفاع این نوع گلخانه ها بیش از ۴/۵متر است و بدلیل شرایط مناسب رشد گیاه در اینگونه سازه, عملکرد در واحد سطح نسبت به گلخانه های چوبی افزایش دارد.
اتصال قطعات در گلخانه های فلزی بوسیله پیچ ومهره)پرتابل(و یا استفاده از جوش می باشد. هزینه واحد گلخانه های پرتابل نسبت به سیستم جوشی %۱۵-۲۰بیشتر است ولی نصب آن آسانتر و تغییرات در سازه راحت تر است.


انواع گلخانه ها از لحاظ پوشش

پلاستیکی
پوششهای پلاستیکی می تواند از جنس پلی استر ، پلیوینل کلراید ) (P.V.Cپلی وینل فلوراید) (P.V.Fباشد . از مزایای این پوششها عدم نیاز به اسکلتهای سنگین وکاهش هزینه گرم کردن تا حدود %۴۰نسبت به گلخانه های شیشه ای یک لایه است.

اغلب پوششهای پلاستیکی از نوع پلی اتیلن بوده که معمولاً به ماده مقاوم کننده در مقابل )UVاشعه ماورای بنفش ( آمیخته شده اند که در این صورت طول عمر آنها تا حدود ۳سال قابل افزایش است . امروزه در کشورهای پیشرفته پلی اتیلن و سایر پوششهای پلاستیک را به مواد نگهدارنده نور مادون قرمز ) (IRآمیخته می کنند که تلفات دمای گلخانه را در شب ۱۵تا ۲۵درصد کاهش می دهند

PVFنیز یکنوع پوشش پلاستیکی جدید است که تا ده سال دوام داشته و واکنش آن نسبت به نور وقیمت آن تقریباً معادل شیشه است.پوششهای دوبل پلاستیکی نیز کاهش هزینه سوخت
تا یک سوم نقش موثری دارند . امروزه عملاً تمام گلخانه های مدرن دارای پوشش پلاستیکی از سیستم هوای فشرده بین دولایه استفاده می کنند. دولایه پلاستیک که یکی از آنها مستقیماً روس سطح خارجی ورقه دیگر قرار می گیرند، توسط بالشتکی از هوای فشرده از یکدیگر جدا می شوند. لایه خارجی پلاستیک جهت کاهش نور ماوراءبنفش ) (U.Vباید mm0,152ضخامت داشته باشد در حالیکه لایه درونی فقط نیاز به mm0,102ضخامت دارد زیرا نور U.Vدر این محل کمتر است.

شیشه ای

گلخانه های شیشه ای از پر هزینه ترین نوع گلخانه های صنعتی محسوب می شوند. نیاز به اسکلت محکم و نیز استفاده از پوشش شیشه و همچنین مصرف سوخت بالا در این گلخانه ها باعث افزایش قیمت این نوع گلخانه ها در مقایسه با پلاستیکی و پلی کربنات گردیده است. از مزیتهای این نوع گلخانه ها به قابلیت بالای عبور نور و حرارت آفتاب می توان اشاره کرد که در مناطق سردسیر و کم نور دارای کارایی بالایی می باشند. همچنین گلخانه های شیشه ای نسبت به انواع دیگر گلخانه ها دارای بیشترین طول عمر می باشد که البته به همان نسبت هزینه های نگهداری آن نیز نسبت به دیگر انواع گلخانه ها بالاتر می باشد.

پلی کربنات

از جمله مزیتهای پوشش پلی کربنات به جای شیشه هزینه کمتر ونیز وزن سبک تر آن می باشد. همچنین مقاومت بالای آن نسبت به های جلو ، عقب و نیم دایره های مربوطه و یا کناره ها و سقف گلخانه درصورت تقاضای مشتری درنظرگرفته میشود. ورقهای پلی کربنات جایگزین مناسبی برای شیشه بوده و باعث صرفه جویی در انرژی می شوند. بطوریکه در تابستان از ورود گرما به داخل جلوگیری کرده و در زمستان مانــــع خروج و هـدر رفتن گرمــــــای داخـل می شوند.

خصوصیات سازه های پیشرفته و مدرن

امروزه بارزترین خصوصیت استاندارد گلخانه های چند دهانه و پیشرفته ) (High Technology & Multi Spanدنیا، ارتفاع بلند و عرض زیاد آنهاست. چرا که هر چه گلخانه مرتفع تر باشد حجم هوای داخل گلخانه بیشتر خواهد شد و این خود نه تنها باعث کاهش مصرف انرژی گرمایش و سرمایش گلخانه خواهد گشت بلکه باعث کاهش رطوبت اضافی و نیز تجمع هوای نامطلوب در بالای گلخانه و در دسترس قرار گرفتن هوای تازه در کنار گیاه خواهد شد.
حجم زیاد هوای گلخانه امکان ثابت نگه داشتن دمای داخل گلخانه را نیز فراهم می آورد و در نتیجه خطرات ناشی از تنش های وارده بر گیاه در اثر تغییر ناگهانی دمای خارج گلخانه از بین می رود.

بیشتر بودن عرض گلخانه نیز مزایایی همچون استفاده بهینه و راحت تر از فضای بین دو ستون و در نتیجه کرت بندی بیشتر و امکان اتوماسیون را فراهم می آورد.

به علاوه عرض بیشتر باعث کاهش تعداد ستونها و ناودانی ها میشود و این خود نه تنها نور بیشتری را فراهم می آورد بلکه باعث کاهش قیمت تمام شده نیز میگردد.


از نظر فنی نیز در ساخت گلخانه های پیشرفته به موازات افزایش ارتفاع و عرض گلخانه، استحکام و مقاومت سازه در برابر باد ) Wind
(Loadبرف ) (Snow loadو بار آویزان ) (Crop loadضمن سبکتر ساختن سازه می بایست محاسبه گردد، چرا که هر چه ارتفاع گلخانه افزایش یابد، شدت باد نیز افزایش می یابد. همچنین هر چه عرض گلخانه بیشتر شود فشار بار آویزان و بار برف بر روی سقف و احتمال فروریختن سقف، افزایش می یابد. در کنار یک سازه خوب، تجهیزات متناسب با کشت مورد نظر و اقلیم خاص منطقه احداث گلخانه بسیار ضروری و عامل تعیین کننده در موفقیت و یا عدم موفقیت یک پروژه محسوب می گردد.

۷متر مربع ارتفاع، ۹متر و ۶۰عرض ۳مترو ۴۰عرض دریچه سقفی حجم بیشتر مصرف سوخت و انرژی کمتر، تنظیم بهتر و راحت تر فاکتورهای رشد)نور، دما، رطوبت( و حذف تنش حرارتی .

امروزه پوشش های پلی اتیلن) نایلون( گلخانه های پیشرفته علاوه بر خصوصیت ضد اشعه ماورای بنفش ) (Anti -UVدارای خاصیت تفرق نور ) (Diffusionنیز می باشند. بدین معنا که نه تنها باید قابلیت عبور نور را به خوبی دارا باشند بلکه نور را متفرق می کنند تا درتمام جهات و زوایا به گیاه بتابد. این خصوصیت راندمان گیاه را بالاتر برده و در زمستان که شدت نور کمتر است بسیار مفید واقع می گردد. )قرمز شدن گوجه فرنگی در زمستان(
امروزه جهت عایق نمودن جداره گلخانه ها و کاهش تبادل حرارت با محیط بیرون، پوشش پلاستیک دو جداره باد شونده می سازند).۳۰ سانتی متر فاصله دو جداره( این مزیت نه تنها باعث کاهش چشم گیر مصرف سوخت و انرژی می شود بلکه خود باعث حذف چکه های آب از .( می گرددCondensed water)سقف از دیگر خصوصیات مهم یک گلخانه استاندارد و پیشرفته تهویه سقفی آن است، که هر چه این تهویه بهتر انجام شود راندمان تولید نیز
افزایش می یابد. تهویه مناسب باعث می شود که هوای تازه شامل اکسیژن و Co2همواره در دسترس گیاه باشد. بعلاوه رطوبت اضافی نیز به هنگام تخلیه هوای نامناسب تجمع یافته در بالای گلخانه خارج می شود.
نصب آسان توری ضد حشره، قابلیت نصب پرده های سایه افکن و یا نگهدارنده گرما ) (Energy Saverو همچنین قابلیت
اتوماسیون از دیگر خصوصیات سازه های استاندارد و پیشرفته دنیا است. اتوماسیون سازه و تجهیزات، نه تنها هزینه پرسنل را به حداقل می رساند بلکه باعث کاهش دخالت انسان و در نتیجه کاهش خطا می گردد.

 

 

 


سازه نیمه استوانه


 

سازه لبه دار

انواع سیستم گرمایشی :

  1. گرم کردن هوا توسط کره
  2. سیستم های آب گرم
  3. سیستم های گرمایشی زیر زمینی

 

 

 


  1. گرم کردن هوا توسط کره

 

  1. سیستم های اب گرم

     

 

 


 

سیستم گرمایشی زیر زمینی

 

انواع سیستم سرمایشی

تهویه وجابجایی هوا ـــــــ سایه انداز(برای غیرفعال)

پدوفن ــــــــ خنک کننده مه پاش(برای فعال)

عکس برای تهویه و جابجایی هوا درسیستم سرمایشی غیرفعال





موضوعات :
ترجمه

درباره نویسنده

admin 196 نوشته در رهاپروژه دارد . مشاهده تمام نوشته های

دیدگاه ها


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *